×
سلام
ورود و عضویت
اگر برای یک پروژه ساختمانی باید WBS تهیه کنید، دیدن یک نمونه کامل از توضیح‌های کلی مفیدتر است. مشکل معمولاً از جایی شروع می‌شود که نمی‌دانیم «سازه»، «طبقه دوم» و «بتن‌ریزی سقف» را در کدام سطح قرار بدهیم، یا مرز کار دو پیمانکار را چطور مشخص کنیم.
در این نمونه WBS ساختمان بتنی چهارطبقه، پروژه به ۸ بخش و ۳۷ بسته کاری تقسیم شده است. جدول، معیار پایان هر بسته و سه نمونه فرهنگ WBS را می‌بینید و می‌توانید فایل اکسل را برای پروژه خودتان ویرایش کنید.
دانلود فایل اکسل نمونه WBS ساختمان بتنی چهارطبقه — شامل دو شیت WBS و Dictionary؛ با کدها، مسئول پیشنهادی، معیار پذیرش و سه مثال تکمیل‌شده.
فرض ما یک ساختمان مسکونی بتن‌آرمه با چهار طبقه روی زمین و بدون زیرزمین است. برای ساده ماندن کدها، طبقه ۱ همان همکف و طبقات ۲ تا ۴ سه طبقه بالای آن هستند. سقف بالای طبقه چهارم، سقف بام است. آسانسور، تأسیسات، نما، محوطه و مدارک تحویل نیز در دامنه نمونه قرار دارند.
دامنه این WBS از شروع اجرای کارگاه تا تحویل ساختمان است. طراحی، اخذ پروانه، خرید زمین و هزینه تأمین مالی در آن نیست؛ دریافت نقشه‌ها و مجوزهای لازم، پیش‌نیاز شروع اجرا فرض شده است. عملیات خاکی و پایدارسازی هم باید با طرح مصوب پروژه هماهنگ شود.
این مرزبندی را پیش از کپی جدول بررسی کنید. اگر پروژه شما زیرزمین، پارکینگ مستقل، سازه فلزی یا قراردادی با دامنه متفاوت دارد، شاخه‌ها باید تغییر کنند. جدول حاضر یک مثال آموزشی است؛ معیارهای فنی پذیرش آن را از نقشه، مشخصات و قرارداد همان پروژه کامل کنید.
WBS یک ساختار سلسله‌مراتبی برای نشان دادن دامنه و خروجی‌های پروژه است. اگر با مفهوم آن آشنا نیستید، ابتدا مقاله ساختار شکست کار یا WBS چیست؟ را بخوانید. در اینجا مستقیم سراغ نمونه می‌رویم.
در سطح اول، کل ساختمان را داریم؛ در سطح دوم، بخش‌هایی مانند سازه و تأسیسات؛ و در سطح سوم، بسته‌ای مانند «اسکلت طبقه ۲ تکمیل‌شده». بسته کاری باید آن‌قدر روشن باشد که بتوان برایش مسئول، هزینه و معیار پذیرش تعیین کرد. تعداد طبقات به‌تنهایی سطح مناسب شکست را تعیین نمی‌کند.
«اسکلت طبقه ۲ تکمیل‌شده» نتیجه قابل تحویل را نشان می‌دهد. آرماتوربندی، قالب‌بندی و بتن‌ریزی، فعالیت‌هایی هستند که برای رسیدن به آن انجام می‌شوند. این فعالیت‌ها را بعداً زیر همان بسته در برنامه زمانبندی تعریف می‌کنیم. در پروژه بزرگ‌تر می‌توان خود بسته اسکلت را هم بیشتر شکست، به شرط آنکه مرز خروجی‌ها روشن بماند.
طبق راهنمای WBS در PMI، مجموع دامنه زیرشاخه‌ها باید تمام دامنه شاخه بالاتر را پوشش دهد؛ کار بیرون از دامنه هم نباید وارد شود. مدیریت پروژه و خروجی‌های داخلی را نیز فراموش نکنید. این قانون به معنی تعیین درصد پیشرفت یا وزن قراردادی برای ردیف‌ها نیست.
کد 1.3.2 یعنی بسته دوم زیر شاخه سازه با کد 1.3. در جدول زیر ۳۷ ردیف بسته کاری داریم؛ عنوان‌های هشت بخش، ردیف بسته کاری محسوب نمی‌شوند. مسئول‌ها پیشنهادی‌اند و باید با سازمان و قرارداد پروژه تطبیق داده شوند.
برای خواندن جدول در گوشی، آن را به طرفین بکشید. در فایل اکسل، کد والد، سطح ساختار، حساب هزینه و مدرک پایان کار هم در ستون‌های جدا آمده‌اند.
| کد WBS | بسته کاری / خروجی | محل | مسئول پیشنهادی | معیار پایان |
|---|---|---|---|---|
| 1.1.1 | حصار موقت و مسیر دسترسی آماده | محوطه | سرپرست کارگاه | دسترسی و محدوده کارگاه تأیید شده |
| 1.1.2 | دفتر و خدمات موقت کارگاه آماده | کارگاه | سرپرست کارگاه | فضا و انشعاب موقت قابل استفاده |
| 1.1.3 | انبار و محل استقرار تجهیزات آماده | کارگاه | سرپرست کارگاه | جانمایی و شرایط نگهداری تأیید شده |
| کد WBS | بسته کاری / خروجی | محل | مسئول پیشنهادی | معیار پایان |
|---|---|---|---|---|
| 1.2.1 | بستر پی آماده | زیر ساختمان | تیم عملیات خاکی | کارهای خاکی و پایدارسازی طبق طرح پذیرفته شده |
| 1.2.2 | زیرسازی پی تکمیل‌شده | زیر ساختمان | تیم اجرای پی | ابعاد و تراز زیرسازی تأیید شده |
| 1.2.3 | پی بتن‌آرمه تکمیل‌شده | زیر ساختمان | تیم اجرای پی | پی و مدارک کنترل آن پذیرفته شده |
| 1.2.4 | عایق و پرکردن اطراف پی تکمیل‌شده | پیرامون پی | تیم اجرای پی | کارهای پیش‌بینی‌شده در نقشه تکمیل شده |
| کد WBS | بسته کاری / خروجی | محل | مسئول پیشنهادی | معیار پایان |
|---|---|---|---|---|
| 1.3.1 | اسکلت طبقه ۱ تکمیل‌شده | همکف | تیم اسکلت | اعضای سازه‌ای این طبقه و سقف بالای آن پذیرفته شده |
| 1.3.2 | اسکلت طبقه ۲ تکمیل‌شده | تراز دوم | تیم اسکلت | اعضای سازه‌ای این طبقه و سقف بالای آن پذیرفته شده |
| 1.3.3 | اسکلت طبقه ۳ تکمیل‌شده | تراز سوم | تیم اسکلت | اعضای سازه‌ای این طبقه و سقف بالای آن پذیرفته شده |
| 1.3.4 | اسکلت طبقه ۴ تکمیل‌شده | تراز چهارم | تیم اسکلت | اعضای سازه‌ای این طبقه و سقف بام پذیرفته شده |
| کد WBS | بسته کاری / خروجی | محل | مسئول پیشنهادی | معیار پایان |
|---|---|---|---|---|
| 1.4.1 | دیوارهای طبقه ۱ تکمیل‌شده | همکف | تیم دیوارچینی | دیوارها، بازشوها و اتصال‌ها تأیید شده |
| 1.4.2 | دیوارهای طبقه ۲ تکمیل‌شده | تراز دوم | تیم دیوارچینی | دیوارها، بازشوها و اتصال‌ها تأیید شده |
| 1.4.3 | دیوارهای طبقه ۳ تکمیل‌شده | تراز سوم | تیم دیوارچینی | دیوارها، بازشوها و اتصال‌ها تأیید شده |
| 1.4.4 | دیوارهای طبقه ۴ تکمیل‌شده | تراز چهارم | تیم دیوارچینی | دیوارها، بازشوها و اتصال‌ها تأیید شده |
| کد WBS | بسته کاری / خروجی | محل | مسئول پیشنهادی | معیار پایان |
|---|---|---|---|---|
| 1.5.1 | شبکه آب و فاضلاب آماده | کل ساختمان | تیم مکانیک | شبکه و آزمون‌های مربوط پذیرفته شده |
| 1.5.2 | زیرساخت گرمایش و تهویه آماده | کل ساختمان | تیم مکانیک | مسیرها و اجزای توکار تأیید شده |
| 1.5.3 | زیرساخت برق آماده | کل ساختمان | تیم برق | مسیرها، کابل‌ها و اجزای توکار تأیید شده |
| 1.5.4 | تجهیزات نهایی مکانیکی نصب‌شده | کل ساختمان | تیم مکانیک | تجهیزات طبق نقشه نصب و کنترل شده |
| 1.5.5 | تابلوها و تجهیزات نهایی برق نصب‌شده | کل ساختمان | تیم برق | تجهیزات طبق نقشه نصب و کنترل شده |
| 1.5.6 | آسانسور آماده بهره‌برداری | چاه و توقفگاه‌ها | پیمانکار آسانسور | نصب، آزمون و مدارک مقرر تکمیل شده |
| 1.5.7 | سامانه‌های تأسیساتی راه‌اندازی‌شده | کل ساختمان | تیم تأسیسات | آزمون یکپارچه و مدارک راه‌اندازی پذیرفته شده |
| کد WBS | بسته کاری / خروجی | محل | مسئول پیشنهادی | معیار پایان |
|---|---|---|---|---|
| 1.6.1 | زیرسازی نازک‌کاری تکمیل‌شده | کل ساختمان | تیم نازک‌کاری | زیرسازی اندود و پوشش‌ها تأیید شده |
| 1.6.2 | پوشش نهایی واحدهای طبقه ۱ تکمیل‌شده | واحدهای همکف | تیم نازک‌کاری | کف و دیوار مطابق مشخصات پذیرفته شده |
| 1.6.3 | پوشش نهایی واحدهای طبقه ۲ تکمیل‌شده | واحدهای تراز دوم | تیم نازک‌کاری | کف و دیوار مطابق مشخصات پذیرفته شده |
| 1.6.4 | پوشش نهایی واحدهای طبقه ۳ تکمیل‌شده | واحدهای تراز سوم | تیم نازک‌کاری | کف و دیوار مطابق مشخصات پذیرفته شده |
| 1.6.5 | پوشش نهایی واحدهای طبقه ۴ تکمیل‌شده | واحدهای تراز چهارم | تیم نازک‌کاری | کف و دیوار مطابق مشخصات پذیرفته شده |
| 1.6.6 | در و پنجره نصب‌شده | کل ساختمان | تیم در و پنجره | نصب و عملکرد اجزا تأیید شده |
| 1.6.7 | عایق و پوشش بام تکمیل‌شده | بام | تیم عایق‌کاری | پوشش و آزمون‌های مقرر پذیرفته شده |
| 1.6.8 | معماری مشاعات تکمیل‌شده | راه‌پله و فضاهای مشترک | تیم نازک‌کاری | پوشش، نرده و اجزای معماری پذیرفته شده |
| کد WBS | بسته کاری / خروجی | محل | مسئول پیشنهادی | معیار پایان |
|---|---|---|---|---|
| 1.7.1 | نمای ساختمان تکمیل‌شده | پوسته خارجی | تیم نما | نما و مدارک کنترل اتصال‌ها پذیرفته شده |
| 1.7.2 | کف‌سازی و معماری محوطه تکمیل‌شده | محوطه | تیم محوطه | سطوح و اجزای معماری تأیید شده |
| 1.7.3 | حصار و دروازه دائمی تکمیل‌شده | مرز ملک | تیم محوطه | اجزای دائمی و عملکرد دروازه تأیید شده |
| کد WBS | بسته کاری / خروجی | محل | مسئول پیشنهادی | معیار پایان |
|---|---|---|---|---|
| 1.8.1 | خدمات مدیریت کارگاه ارائه‌شده | کل پروژه | مدیر پروژه | خدمات و گزارش‌های دوره‌ای تحویل شده |
| 1.8.2 | سوابق کیفیت و ایمنی تکمیل‌شده | کل پروژه | مسئول کیفیت و ایمنی | سوابق مقرر کنترل و بایگانی شده |
| 1.8.3 | پرونده چون‌ساخت و بهره‌برداری آماده | کل پروژه | دفتر فنی | نقشه‌ها، دستورالعمل‌ها و فهرست مدارک پذیرفته شده |
| 1.8.4 | ساختمان تحویل‌شده و کارگاه برچیده‌شده | کل پروژه | مدیر پروژه | نظافت، رفع نقص، تحویل و برچیدن ثبت شده |
پوشش نهایی واحدها شامل مشاعات نیست. حصار موقت نیز با حصار دائمی فرق می‌کند؛ این مرزها جلوی دوباره‌شماری کار و هزینه را می‌گیرند.
عنوان جدول برای همه تصمیم‌ها کافی نیست. فرهنگ WBS یا WBS Dictionary توضیح کوتاهی است که می‌گوید هر بسته چه چیزی را شامل می‌شود، چه چیزی بیرون آن است و با چه مدرکی تمام‌شده محسوب می‌شود. سه بسته زیر بیش از بقیه احتمال اختلاف در مرز کار دارند.
در شیت Dictionary، مسئول و مدارک پیشنهادی این سه بسته نیز درج شده‌اند. برای باقی ردیف‌ها، همین الگو را تکرار کنید؛ لازم نیست تعریف هر بسته طولانی باشد، اما عبارت مبهمی مثل «اجرای کامل طبق نظر کارفرما» مرز کار را روشن نمی‌کند.
WBS مشخص می‌کند چه چیزی باید تحویل شود. برنامه زمانبندی، فعالیت‌ها، مدت و رابطه اجرای آن‌ها را تعیین می‌کند. برای بسته 1.3.2 می‌توان فعالیت‌هایی مانند کنترل نقشه، اجرای اعضای قائم، اجرای سقف و پذیرش کار را تعریف کرد. کد فعالیت را جدا نگه دارید؛ مثلاً ACT-1.3.2-01 زیر همان بسته ثبت شود.
برای دیدن همین کدها در جدول فعالیت و روابط، نمونه برنامه زمانبندی ساختمان در اکسل با ۳۰ فعالیت را ببینید. فایل آن، تقویم کاری، برنامه مبنا و پیش‌بینی جاری را جدا نگه می‌دارد.
کدها را با تغییر تاریخ عوض نکنید؛ تغییر دامنه بسته را با سابقه و نسخه ساختار ثبت کنید. برای دیدن جایگاه این ساختار در کل فرایند، مقاله کنترل پروژه ساختمانی را ببینید.
در این مثال، هشت شاخه سطح دوم به حساب‌های هزینه مثال کنترل هزینه پروژه ساختمانی متصل شده‌اند: تجهیز اولیه به C01، آماده‌سازی و پی به C02، سازه به C03، دیوارچینی به C04، تأسیسات به C05، نازک‌کاری به C06، نما و محوطه به C07 و مدیریت و تحویل به C08.
ممکن است چند بسته کاری به یک حساب هزینه وصل شوند؛ برای نمونه چهار بسته اسکلت، همگی زیر C03 قرار می‌گیرند. هزینه را در سطح ثبت‌شده جمع کنید و سپس به سطح بالاتر ببرید. مبلغ بسته و جمع شاخه را هم‌زمان در جمع کل وارد نکنید. درصد یا بودجه هر بسته نیز باید از مبنای توافق‌شده پروژه بیاید.
مدرک پذیرش را با همان کد بسته در فهرست مدارک ثبت کنید. درخواست بازرسی، نتیجه آزمون یا صورت‌جلسه تحویل، پشتوانه گزارش پیشرفت است. روش ثبت نسخه و وضعیت این مدارک در مقاله مستندسازی پروژه ساختمانی توضیح داده شده است.
ابتدا یک نسخه از فایل ذخیره و فرض‌ها را اصلاح کنید. تعداد بسته‌های پروژه شما الزاماً ۳۷ نیست؛ ردیف‌ها باید به کنترل کار کمک کنند.
اگر محل اجرا برای تخصیص مسئول، کنترل پیشرفت یا هزینه مهم است، شکست طبقه‌ای مفید است. در این نمونه سازه و دیوارچینی به تفکیک طبقه‌اند، اما شبکه‌های تأسیساتی به صورت سراسری آمده‌اند. در پروژه بزرگ‌تر می‌توان آن‌ها را بر اساس طبقه یا زون شکست.
بسته کاری خروجی قابل کنترل را مشخص می‌کند؛ فعالیت یک اقدام لازم برای تولید آن خروجی است. «اسکلت طبقه دوم» یک بسته و «بتن‌ریزی سقف همان طبقه» یکی از فعالیت‌های آن است.
بله، به عنوان نقطه شروع. تعداد طبقات، نوع سازه، قرارداد و تجهیزات را تغییر دهید و فرهنگ بسته‌ها را بازنویسی کنید. افزودن طبقه پنجم فقط یک تغییر تعداد نیست؛ باید اثرش بر مشاعات، تأسیسات، تحویل و حساب‌های هزینه هم بررسی شود.
مدیرساخت از سال 1402 فعالیت خود را آغاز کرده است و به عنوان یک منبع جامع و قابل اعتماد، به علاقه‌مندان و متخصصان حوزه ساخت و ساز، آموزش‌های کاربردی و به‌روز در زمینه مبانی مدیریت ساخت ارائه می‌دهد.
